معامله روسیه و آمریکا بر سر مادورو

نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری کنونی ونزوئلا پیش از خروج خوان گوایدو، رهبر مخالفان و رئیسجمهوری خودخوانده از کشور گفته بود گوایدو به واسطه اینکه ممنوعالخروج است در صورتی که از مرزهای این کشور خارج شود بعد از بازگشت بازداشت خواهد شد. حالا که گمانهزنیها درباره بازگشت رهبر مخالفان اوج گرفته، بسیاری از ناظران بر این باورند که مادورو از این مهم به عنوان بهانهای برای بازداشت خوان گوایدو استفاده خواهد کرد.

طبیعتا این مهم برای رئیسجمهوری ونزوئلا فرصت است، هرچند برای تحقق این مهم نیکلاس مادورو درگیر دو چالش جدی است، اول: طبیعتا آتش زدن اقلام بشردوستانه که پشت مرزهای ونزوئلا متوقف شده بودند، افکار عمومی را سخت تحت تاثیر قرار داده و رئیسجمهوری نیز به این سادگی نمیتواند نظر شهروندان ونزوئلایی را که درگیر معضلات جدی اقتصادی هستند، جلب کند.

دوم: فرار ۳۰۰ عضو گارد مرزی به کلمبیا برای مادورو نشانه خوبی نیست، این مسئله ثابت میکند که شکاف حاکم بر ساختار ارتش روزبهروز عمیقتر میشود. در شرایط کنونی درست است که بسیاری از فرماندهان ارشد ارتش و گارد نظامی کماکان به مادورو و آرمانهایش وفادار ماندهاند، اما بدنه ارتش و گروههای نظامی درگیر دودستگی و شکاف شدهاند. ریزش نیروهای نظامی هم شخص رئیسجمهور و هم فرماندهان وفادار به او را درگیر چالشهای جدی خواهد کرد و دامنه بحران حاکم را گستردهتر میکند.

هرچند همانگونه که نیکلای چائوشسکو، رئیسجمهوری رومانی قربانی دسیسهها و توطئههای فرماندهان ارشدش شد، شاید ورق برگردد و چنین تراژدیای درباره رئیسجمهوری کنونی ونزوئلا تکرار شود. در شرایط کنونی علاوه بر تحریمها با بلوکه شدن بیش از ۸ تا ۹ میلیارد دلار ثروت ونزوئلا و یک میلیارد و ۲۲ میلیون طلای این کشور فشارهای اقتصادی افزایش چشمگیری یافته و همین مهم میتواند چالشهای مادورو را عمیقتر کند. علاوه بر مقوله تحریمها، نقش بازیگران منطقهای و فرامنطقهای نیز نیکلاس مادورو را تحت فشار مضاعفی قرار داده است.

تاکنون بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین( منطقه کارائیب) از مادورو خواستهاند از قدرت کنارهگیری کرده و زمینه را برای برگزاری انتخاباتی آزاد هموار سازد. حتی ایالات متحده ونزوئلا را به حمله نظامی تهدید کرده است، هرچند این تهدید بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد و با توجه به رویکرد ایالات متحده در عرصه سیاست خارجی که تلاشش خروج نظامیان آمریکایی از مناطق پرتنش است، آغاز چنین ماجراجویی دور از ذهن است.

با این حال ایالات متحده ممکن است زمانی که مادورو یکی از کشورهای منطقه چون کلمبیا را هدف حمله قرار دهد، دست به حمله پیشگیرانه زده و بخشهایی از این کشور را هدف قرار دهد. فارغ از این گمانهزنیها اظهارات اخیر سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه مبنی بر مذاکره مستقیم با ایالات متحده نکتهای است که نباید به این راحتی از کنارش گذاشت.

تا پیش از این روسیه به عنوان عضو دائم شورای امنیت پیشنهاد آمریکا درباره ونزوئلا را وتو کرد، اما حالا وزیر امور خارجه مسکو خواستار مذاکره مستقیم است. به نظر میرسد روسها به این باور رسیدهاند که موقعیت نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا تضعیف شده، از همین رو تلاش دارند تا زمینه را برای تحقق معاملهای با آمریکا فراهم سازند. تضمین سرمایهگذاری روسها در ونزوئلا میتواند بخشی از این توافق و معامله باشد.